COCCINELLIDAE

Kleurverschillen bij het Veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje in Vlaanderen            

Bij het determineren van lieveheersbeestjes (LHB) zal het voor de meesten reeds opgevallen zijn dat er tussen individuen van dezelfde soort soms grote kleurvariaties kunnen voorkomen. Het aantal en de plaats van de stippen op de dekschilden kunnen varieren. Zo kan het tweestippelig LHB Adalia bipunctata als forma typica rood/orange dekschilden hebben met 2 zwarte stippen. De vorm (forma) quadrimaculata is zwart met 4 rode vlekken. Een volledig zwart (melanistische vorm) komt ook voor. Majerus en Kearns hebben echter op het Britse continent 12 kleurvariaties gevonden van dit lieveheersbeestje.

Van het tienstippelig LHB Adalia decempunctata worden meer dan 25 varieteiten gevonden. Het harlekijn LHB Harmonia quadripunctata is tevens een soort met grote verschillen in kleur en aantal stippen.

De meeste van deze variaties zijn voornamelijk genetisch bepaald. Wanneer een lieveheersbeestje uit de pop komt zijn de dekschilden van alle soorten en hun variaties geel of orange gekleurd. De verkleuring begint echter onmiddellijk na het ontpoppen en na enkele uren of dagen –afhankelijk van de soort- heeft het diertje zijn eigen kleurvariatie bereikt.

Bij het tweestippelig LHB Adalia bipunctata is de zwarte vorm genetisch dominant op de rode vorm. (Klausnitzer). Andere mogelijke bepalende factoren zijn het milieu, temperatuur en voedselsoort (Klausnitzer) dat het diertje eet tijdens de eerste uren. Een ander bepalende factor is ouderdom. Zo wordt het 10-stippelig LHB  Adalia decempunctata donkerder (zwart) met rode stippen bij het ouder worden. (Majerus en Kearns).

Het veelkleurig Aziatisch LHB Harmonia axyridis is ook een soort met een grote varieteit van kleuren en verschillen in aantal en grote van de stippen. Dit kevertje is een soort dat op zeer verschillende planten en in uitéénlopende biotopen aangetroffen wordt. Er werd zelfs een pop gevonden op het achterraam van een auto.

Uitgaande van de indeling van de verschillende formae van het Veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje (VKA LHB) opgesteld door de Universiteit van Oregon en gepubliceerd in Coccinula (herfst 2002) en hier nogmaals gedrukt, kunnen de verschillende VKA LHB (n=203)  gevonden in mijn onderzochte UTM hokken ( n=28) onderverdeeld worden in 15 subformae.

Forma succinea is duidelijk de meest voorkomende vorm. Hij komt in ¾ van de gevallen voor. De nummers met veel stippen zijn duidelijk groter in aantal. Mogelijks is het gevonden verschil in kleur tussen dezelfde nummers (geel-orange-rood) enkel een kwestie van ouderdom. Wat echter opgemerkt dient te worden is dat forma spectabilis nr2 altijd voorkwam zonder de 2 kleine stippen en dat formae aulica en typica hier niet gevonden zijn. Mogelijk zijn deze 2 formae niet ingevoerd in Belgie. Of is het voedselaanbod en klimaat niet gunstig voor de ontwikkeling van deze formae.

De kleurschakeringen die hier gevonden worden verschillen toch enigszins van de individuen op de fotolijst. Eén exemplaar van het VKA LHB vertoonde een aparte tekening : rode dekschilden met 2 zeer kleine stippen op de plaats van de marginale vlek en een zwarte naad. (2004)

 

 

Forma succinea

Forma aulica

Forma typica

Forma spectabilis  / nr.4 forma conspicua

    HOME